Hyrje
haben do të thotë kam / të kesh.
sein do të thotë jam / të jesh.
Për shembull:
Gjermanisht: Ich habe ein Auto.
Shqip: Unë kam një makinë.
Gjermanisht: Ich bin müde.
Shqip: Unë jam i lodhur.
Pra, haben përdoret zakonisht kur flasim për diçka që kemi, ndërsa sein përdoret kur tregojmë se çfarë jemi, si jemi ose ku jemi.
Folja haben
Folja haben do të thotë "të kesh".
Format kryesore në kohën e tashme janë:
-
ich habe
-
du hast
-
er/sie/es hat
-
wir haben
-
ihr habt
-
Sie/sie haben
Shembuj
Gjermanisht: Ich habe ein Auto.
Shqip: Kam një makinë.
Gjermanisht: Du hast Zeit.
Shqip: Ti ke kohë.
Gjermanisht: Er hat einen Bruder.
Shqip: Ai ka një vëlla.
Gjermanisht: Wir haben Hunger.
Shqip: Ne kemi uri.
Gjermanisht: Sie haben einen Termin.
Shqip: Ju keni një takim.
Ich habe
Forma për ich është habe.
Shembuj
Gjermanisht: Ich habe Zeit.
Shqip: Kam kohë.
Gjermanisht: Ich habe Hunger.
Shqip: Kam uri.
Gjermanisht: Ich habe Durst.
Shqip: Kam etje.
Gjermanisht: Ich habe ein Problem.
Shqip: Kam një problem.
Gjermanisht: Ich habe eine Frage.
Shqip: Kam një pyetje.
Du hast
Kur përdor du, folja bëhet hast.
Shembuj
Gjermanisht: Hast du Zeit?
Shqip: A ke kohë?
Gjermanisht: Hast du Hunger?
Shqip: A ke uri?
Gjermanisht: Hast du ein Auto?
Shqip: A ke makinë?
Gjermanisht: Hast du eine Frage?
Shqip: A ke ndonjë pyetje?
Er, sie, es hat
Me er, sie dhe es përdoret hat.
Shembuj
Gjermanisht: Er hat ein Auto.
Shqip: Ai ka një makinë.
Gjermanisht: Sie hat eine Schwester.
Shqip: Ajo ka një motër.
Gjermanisht: Das Kind hat Hunger.
Shqip: Fëmija ka uri.
Wir haben
Me wir përdoret përsëri forma haben.
Shembuj
Gjermanisht: Wir haben Zeit.
Shqip: Ne kemi kohë.
Gjermanisht: Wir haben ein Problem.
Shqip: Ne kemi një problem.
Gjermanisht: Wir haben heute Deutschkurs.
Shqip: Sot kemi kurs gjermanishteje.
Ihr habt
Me ihr përdoret habt.
Shembuj
Gjermanisht: Habt ihr Zeit?
Shqip: A keni kohë?
Gjermanisht: Ihr habt Glück.
Shqip: Ju keni fat.
Sie haben
Forma formale Sie përdor haben.
Shembuj
Gjermanisht: Haben Sie Zeit?
Shqip: A keni kohë?
Gjermanisht: Haben Sie einen Termin?
Shqip: A keni një takim?
Gjermanisht: Haben Sie eine Frage?
Shqip: A keni ndonjë pyetje?
Kur përdoret haben?
Përdoret shpesh për:
-
sende që posedojmë
-
familjen
-
kohën
-
urinë dhe etjen
-
probleme
-
pyetje
-
takime
Shembuj
Gjermanisht: Ich habe zwei Kinder.
Shqip: Kam dy fëmijë.
Gjermanisht: Ich habe keine Zeit.
Shqip: Nuk kam kohë.
Gjermanisht: Ich habe Hunger.
Shqip: Kam uri.
Gjermanisht: Ich habe einen Termin.
Shqip: Kam një takim.
Kujdes me urinë dhe etjen
Në shqip themi "jam i uritur", por në gjermanisht përdoret folja haben.
Shembuj
Gjermanisht: Ich habe Hunger.
Shqip: Kam uri / Jam i uritur.
Gjermanisht: Ich habe Durst.
Shqip: Kam etje / Jam i etur.
Mos thuaj:
Ich bin Hunger.
Forma e saktë është:
Gjermanisht: Ich habe Hunger.
Shqip: Kam uri.
Folja sein
Folja sein do të thotë "të jesh".
Format në kohën e tashme janë:
-
ich bin
-
du bist
-
er/sie/es ist
-
wir sind
-
ihr seid
-
Sie/sie sind
Ich bin
Me ich përdoret bin.
Shembuj
Gjermanisht: Ich bin müde.
Shqip: Jam i lodhur.
Gjermanisht: Ich bin glücklich.
Shqip: Jam i lumtur.
Gjermanisht: Ich bin krank.
Shqip: Jam i sëmurë.
Gjermanisht: Ich bin Student.
Shqip: Jam student.
Gjermanisht: Ich bin zu Hause.
Shqip: Jam në shtëpi.
Du bist
Me du përdoret bist.
Shembuj
Gjermanisht: Bist du müde?
Shqip: A je i lodhur?
Gjermanisht: Bist du zu Hause?
Shqip: A je në shtëpi?
Gjermanisht: Bist du Student?
Shqip: A je student?
Er, sie, es ist
Me er, sie dhe es përdoret ist.
Shembuj
Gjermanisht: Er ist müde.
Shqip: Ai është i lodhur.
Gjermanisht: Sie ist Lehrerin.
Shqip: Ajo është mësuese.
Gjermanisht: Das Kind ist krank.
Shqip: Fëmija është i sëmurë.
Wir sind
Me wir përdoret sind.
Shembuj
Gjermanisht: Wir sind zu Hause.
Shqip: Ne jemi në shtëpi.
Gjermanisht: Wir sind müde.
Shqip: Ne jemi të lodhur.
Gjermanisht: Wir sind Freunde.
Shqip: Ne jemi miq.
Ihr seid
Me ihr përdoret seid.
Shembuj
Gjermanisht: Seid ihr fertig?
Shqip: A jeni gati?
Gjermanisht: Ihr seid sehr nett.
Shqip: Ju jeni shumë të sjellshëm.
Sie sind
Me formën formale Sie përdoret sind.
Shembuj
Gjermanisht: Sind Sie Herr Müller?
Shqip: A jeni zoti Müller?
Gjermanisht: Sind Sie fertig?
Shqip: A jeni gati?
Gjermanisht: Sind Sie neu hier?
Shqip: A jeni i ri këtu?
Kur përdoret sein?
Sein përdoret shumë shpesh për:
-
profesionin
-
gjendjen
-
vendndodhjen
-
moshën
-
përshkrimin
-
kombësinë
Shembuj
Gjermanisht: Ich bin Lehrer.
Shqip: Jam mësues.
Gjermanisht: Ich bin müde.
Shqip: Jam i lodhur.
Gjermanisht: Ich bin in Berlin.
Shqip: Jam në Berlin.
Gjermanisht: Ich bin 25 Jahre alt.
Shqip: Jam 25 vjeç.
Gjermanisht: Ich bin Albaner.
Shqip: Jam shqiptar.
Haben apo sein me moshën?
Për moshën përdoret sein, jo haben.
Në shqip themi "kam 25 vjet", por në gjermanisht përdoret:
Gjermanisht: Ich bin 25 Jahre alt.
Shqip: Jam 25 vjeç.
Mos thuaj:
Ich habe 25 Jahre.
Forma e saktë është:
Gjermanisht: Ich bin 25 Jahre alt.
Shqip: Jam 25 vjeç.
Haben apo sein me profesionin?
Përdoret sein.
Shembuj
Gjermanisht: Ich bin Arzt.
Shqip: Jam mjek.
Gjermanisht: Sie ist Lehrerin.
Shqip: Ajo është mësuese.
Gjermanisht: Er ist Programmierer.
Shqip: Ai është programues.
Haben apo sein me gjendjen?
Për shumicën e mbiemrave përdoret sein.
Shembuj
Gjermanisht: Ich bin müde.
Shqip: Jam i lodhur.
Gjermanisht: Ich bin glücklich.
Shqip: Jam i lumtur.
Gjermanisht: Ich bin krank.
Shqip: Jam i sëmurë.
Gjermanisht: Ich bin nervös.
Shqip: Jam nervoz.
Por me Hunger dhe Durst përdoret haben
Ky është një dallim që duhet ta mbash mend.
Shembuj
Gjermanisht: Ich bin müde.
Shqip: Jam i lodhur.
Por:
Gjermanisht: Ich habe Hunger.
Shqip: Kam uri.
Dhe:
Gjermanisht: Ich habe Durst.
Shqip: Kam etje.
Haben apo sein me vendndodhjen?
Kur tregon ku është një person ose objekt, përdor sein.
Shembuj
Gjermanisht: Ich bin zu Hause.
Shqip: Jam në shtëpi.
Gjermanisht: Anna ist in Berlin.
Shqip: Anna është në Berlin.
Gjermanisht: Das Auto ist draußen.
Shqip: Makina është jashtë.
Gjermanisht: Wir sind im Restaurant.
Shqip: Ne jemi në restorant.
Pyetje me haben
Kur krijon një pyetje, folja zakonisht vendoset në fillim.
Shembuj
Gjermanisht: Hast du Zeit?
Shqip: A ke kohë?
Gjermanisht: Hat er ein Auto?
Shqip: A ka ai makinë?
Gjermanisht: Haben Sie einen Termin?
Shqip: A keni një takim?
Gjermanisht: Habt ihr Hunger?
Shqip: A keni uri?
Pyetje me sein
E njëjta gjë ndodh edhe me sein.
Shembuj
Gjermanisht: Bist du müde?
Shqip: A je i lodhur?
Gjermanisht: Ist Anna zu Hause?
Shqip: A është Anna në shtëpi?
Gjermanisht: Sind Sie Herr Müller?
Shqip: A jeni zoti Müller?
Gjermanisht: Seid ihr fertig?
Shqip: A jeni gati?
Forma negative me haben
Për të mohuar një emër pas haben, përdoret shpesh kein.
Shembuj
Gjermanisht: Ich habe kein Auto.
Shqip: Nuk kam makinë.
Gjermanisht: Ich habe keine Zeit.
Shqip: Nuk kam kohë.
Gjermanisht: Ich habe keinen Termin.
Shqip: Nuk kam takim.
Forma negative me sein
Me sein, zakonisht përdoret nicht kur mohojmë një mbiemër ose gjendje.
Shembuj
Gjermanisht: Ich bin nicht müde.
Shqip: Nuk jam i lodhur.
Gjermanisht: Das Auto ist nicht neu.
Shqip: Makina nuk është e re.
Gjermanisht: Anna ist nicht zu Hause.
Shqip: Anna nuk është në shtëpi.
Një bisedë e shkurtër me haben
Shembuj
Gjermanisht: Hast du heute Zeit?
Shqip: A ke kohë sot?
Gjermanisht: Nein, ich habe heute keine Zeit.
Shqip: Jo, sot nuk kam kohë.
Gjermanisht: Hast du morgen Zeit?
Shqip: A ke kohë nesër?
Gjermanisht: Ja, morgen habe ich Zeit.
Shqip: Po, nesër kam kohë.
Një bisedë me sein
Shembuj
Gjermanisht: Bist du müde?
Shqip: A je i lodhur?
Gjermanisht: Ja, ich bin sehr müde.
Shqip: Po, jam shumë i lodhur.
Gjermanisht: Bist du noch bei der Arbeit?
Shqip: A je ende në punë?
Gjermanisht: Nein, ich bin schon zu Hause.
Shqip: Jo, tashmë jam në shtëpi.
Haben dhe sein në të njëjtën bisedë
Shembuj
Gjermanisht: Bist du zu Hause?
Shqip: A je në shtëpi?
Gjermanisht: Ja, ich bin zu Hause.
Shqip: Po, jam në shtëpi.
Gjermanisht: Hast du Hunger?
Shqip: A ke uri?
Gjermanisht: Ja, ich habe großen Hunger.
Shqip: Po, kam shumë uri.
Gjermanisht: Hast du etwas zu essen?
Shqip: A ke diçka për të ngrënë?
Gjermanisht: Ja, ich habe Pizza.
Shqip: Po, kam pica.
Gabimet më të zakonshme
Mos thuaj:
Ich habe müde.
Thuaj:
Gjermanisht: Ich bin müde.
Shqip: Jam i lodhur.
Mos thuaj:
Ich bin Hunger.
Thuaj:
Gjermanisht: Ich habe Hunger.
Shqip: Kam uri.
Mos thuaj:
Ich habe 25 Jahre.
Thuaj:
Gjermanisht: Ich bin 25 Jahre alt.
Shqip: Jam 25 vjeç.
Si ta mbash mend më lehtë?
Mendo kështu:
haben = kam diçka
sein = jam diçka / jam diku / jam në një gjendje
Shembuj
Gjermanisht: Ich habe ein Auto.
Shqip: Kam një makinë.
Gjermanisht: Ich bin Fahrer.
Shqip: Jam shofer.
Gjermanisht: Ich habe Zeit.
Shqip: Kam kohë.
Gjermanisht: Ich bin zu Hause.
Shqip: Jam në shtëpi.
Ushtrim i vogël
Zgjidh haben ose sein.
Ich ___ müde.
Përgjigjja:
Gjermanisht: Ich bin müde.
Shqip: Jam i lodhur.
Ich ___ ein Auto.
Përgjigjja:
Gjermanisht: Ich habe ein Auto.
Shqip: Kam një makinë.
Wir ___ Hunger.
Përgjigjja:
Gjermanisht: Wir haben Hunger.
Shqip: Kemi uri.
Wir ___ zu Hause.
Përgjigjja:
Gjermanisht: Wir sind zu Hause.
Shqip: Jemi në shtëpi.
Du ___ 20 Jahre alt.
Përgjigjja:
Gjermanisht: Du bist 20 Jahre alt.
Shqip: Ti je 20 vjeç.
Format që duhet t'i mbash mend
Haben
ich habe
du hast
er/sie/es hat
wir haben
ihr habt
Sie/sie haben
Sein
ich bin
du bist
er/sie/es ist
wir sind
ihr seid
Sie/sie sind
Fjalitë më të rëndësishme
Gjermanisht: Ich habe Zeit.
Shqip: Kam kohë.
Gjermanisht: Ich habe Hunger.
Shqip: Kam uri.
Gjermanisht: Ich habe eine Frage.
Shqip: Kam një pyetje.
Gjermanisht: Ich bin müde.
Shqip: Jam i lodhur.
Gjermanisht: Ich bin zu Hause.
Shqip: Jam në shtëpi.
Gjermanisht: Ich bin 25 Jahre alt.
Shqip: Jam 25 vjeç.
Gjermanisht: Hast du Zeit?
Shqip: A ke kohë?
Gjermanisht: Bist du müde?
Shqip: A je i lodhur?
Përfundim
Haben dhe sein janë dy nga foljet më të rëndësishme në gjermanisht dhe do t'i përdorësh pothuajse çdo ditë.
Mbaje mend dallimin bazë:
haben = kam
sein = jam
Përdor haben kur flet për gjëra që ke, kohë, uri, etje ose pyetje.
Përdor sein kur tregon kush je, si je, ku je, çfarë profesioni ke ose sa vjeç je.
Nëse i praktikon këto dy folje me fjali të shkurtra çdo ditë, shumë shpejt do të fillosh t'i përdorësh automatikisht.
