Hyrje
Në gjermanisht:
können = mundem
müssen = duhet
wollen = dua
Këto folje zakonisht përdoren së bashku me një folje tjetër.
Shembuj
Gjermanisht: Ich kann Deutsch sprechen.
Shqip: Mund të flas gjermanisht.
Gjermanisht: Ich muss heute arbeiten.
Shqip: Duhet të punoj sot.
Gjermanisht: Ich will Kaffee trinken.
Shqip: Dua të pi kafe.
Si funksionojnë foljet modale?
Kur përdor një folje modale, folja tjetër zakonisht shkon në fund të fjalisë në formën bazë.
Struktura është:
Personi + folja modale + pjesa tjetër + folja në fund
Shembuj
Gjermanisht: Ich kann gut schwimmen.
Shqip: Mund të notoj mirë.
Gjermanisht: Ich muss morgen früh aufstehen.
Shqip: Duhet të zgjohem herët nesër.
Gjermanisht: Ich will heute Pizza essen.
Shqip: Dua të ha pica sot.
Folja können
Können përdoret kur dëshiron të tregosh se mund të bësh diçka ose ke aftësinë për ta bërë atë.
Format kryesore janë:
-
ich kann
-
du kannst
-
er/sie/es kann
-
wir können
-
ihr könnt
-
Sie/sie können
Shembuj
Gjermanisht: Ich kann Deutsch sprechen.
Shqip: Mund të flas gjermanisht.
Gjermanisht: Du kannst gut kochen.
Shqip: Ti mund të gatuash mirë.
Gjermanisht: Er kann Auto fahren.
Shqip: Ai mund të ngasë makinë.
Gjermanisht: Wir können heute kommen.
Shqip: Ne mund të vijmë sot.
Gjermanisht: Können Sie mir helfen?
Shqip: A mund të më ndihmoni?
Ich kann
Forma për ich është kann.
Shembuj
Gjermanisht: Ich kann schwimmen.
Shqip: Mund të notoj.
Gjermanisht: Ich kann Deutsch verstehen.
Shqip: Mund ta kuptoj gjermanishten.
Gjermanisht: Ich kann heute kommen.
Shqip: Mund të vij sot.
Gjermanisht: Ich kann das machen.
Shqip: Mund ta bëj këtë.
Du kannst
Me du përdoret kannst.
Shembuj
Gjermanisht: Kannst du mir helfen?
Shqip: A mund të më ndihmosh?
Gjermanisht: Kannst du Deutsch sprechen?
Shqip: A mund të flasësh gjermanisht?
Gjermanisht: Kannst du morgen kommen?
Shqip: A mund të vish nesër?
Können për kërkesa
Können përdoret shumë shpesh kur kërkon diçka me mirësjellje.
Shembuj
Gjermanisht: Können Sie mir helfen?
Shqip: A mund të më ndihmoni?
Gjermanisht: Können Sie das wiederholen?
Shqip: A mund ta përsërisni?
Gjermanisht: Können Sie bitte langsamer sprechen?
Shqip: A mund të flisni më ngadalë, ju lutem?
Gjermanisht: Kannst du das Fenster öffnen?
Shqip: A mund ta hapësh dritaren?
Können në jetën e përditshme
Shembuj
Gjermanisht: Ich kann heute nicht kommen.
Shqip: Nuk mund të vij sot.
Gjermanisht: Wir können später telefonieren.
Shqip: Mund të flasim në telefon më vonë.
Gjermanisht: Kannst du heute einkaufen?
Shqip: A mund të bësh pazar sot?
Gjermanisht: Sie kann sehr gut Deutsch sprechen.
Shqip: Ajo mund të flasë shumë mirë gjermanisht.
Folja müssen
Müssen përdoret kur diçka është e nevojshme ose e detyrueshme.
Në shqip zakonisht përkthehet si duhet.
Format janë:
-
ich muss
-
du musst
-
er/sie/es muss
-
wir müssen
-
ihr müsst
-
Sie/sie müssen
Shembuj
Gjermanisht: Ich muss arbeiten.
Shqip: Duhet të punoj.
Gjermanisht: Du musst lernen.
Shqip: Duhet të mësosh.
Gjermanisht: Er muss zum Arzt gehen.
Shqip: Ai duhet të shkojë te mjeku.
Gjermanisht: Wir müssen jetzt gehen.
Shqip: Duhet të shkojmë tani.
Gjermanisht: Sie müssen hier warten.
Shqip: Duhet të prisni këtu.
Ich muss
Shembuj
Gjermanisht: Ich muss heute arbeiten.
Shqip: Duhet të punoj sot.
Gjermanisht: Ich muss Deutsch lernen.
Shqip: Duhet të mësoj gjermanisht.
Gjermanisht: Ich muss früh aufstehen.
Shqip: Duhet të zgjohem herët.
Gjermanisht: Ich muss einkaufen.
Shqip: Duhet të bëj pazar.
Du musst
Shembuj
Gjermanisht: Du musst mehr lernen.
Shqip: Duhet të mësosh më shumë.
Gjermanisht: Du musst jetzt gehen.
Shqip: Duhet të shkosh tani.
Gjermanisht: Du musst einen Termin machen.
Shqip: Duhet të caktosh një takim.
Müssen në punë
Shembuj
Gjermanisht: Ich muss um acht Uhr arbeiten.
Shqip: Duhet të punoj në orën tetë.
Gjermanisht: Wir müssen die Aufgabe heute fertig machen.
Shqip: Duhet ta përfundojmë detyrën sot.
Gjermanisht: Sie müssen dieses Formular ausfüllen.
Shqip: Duhet ta plotësoni këtë formular.
Müssen në situata të përditshme
Shembuj
Gjermanisht: Ich muss zum Supermarkt gehen.
Shqip: Duhet të shkoj në supermarket.
Gjermanisht: Ich muss meine Mutter anrufen.
Shqip: Duhet ta telefonoj nënën time.
Gjermanisht: Wir müssen den Bus nehmen.
Shqip: Duhet të marrim autobusin.
Gjermanisht: Ich muss morgen früh aufstehen.
Shqip: Duhet të zgjohem herët nesër.
Folja wollen
Wollen përdoret kur dëshiron të tregosh se çfarë dëshiron ose ke ndërmend të bësh.
Në shqip përkthehet zakonisht si dua.
Format janë:
-
ich will
-
du willst
-
er/sie/es will
-
wir wollen
-
ihr wollt
-
Sie/sie wollen
Shembuj
Gjermanisht: Ich will Deutsch lernen.
Shqip: Dua të mësoj gjermanisht.
Gjermanisht: Du willst nach Deutschland fahren.
Shqip: Ti dëshiron të shkosh në Gjermani.
Gjermanisht: Er will Kaffee trinken.
Shqip: Ai dëshiron të pijë kafe.
Gjermanisht: Wir wollen heute essen gehen.
Shqip: Ne duam të dalim për të ngrënë sot.
Ich will
Shembuj
Gjermanisht: Ich will nach Hause gehen.
Shqip: Dua të shkoj në shtëpi.
Gjermanisht: Ich will Deutsch lernen.
Shqip: Dua të mësoj gjermanisht.
Gjermanisht: Ich will ein neues Auto kaufen.
Shqip: Dua të blej një makinë të re.
Gjermanisht: Ich will heute Pizza essen.
Shqip: Dua të ha pica sot.
Du willst
Shembuj
Gjermanisht: Willst du Kaffee trinken?
Shqip: A dëshiron të pish kafe?
Gjermanisht: Willst du mitkommen?
Shqip: A dëshiron të vish me ne?
Gjermanisht: Willst du Deutsch lernen?
Shqip: A dëshiron të mësosh gjermanisht?
Wollen apo möchten?
Në biseda të përditshme, wollen mund të tingëllojë më direkt.
Kur porosit ose kërkon diçka me mirësjellje, zakonisht është më mirë të përdorësh möchten.
Për shembull:
Gjermanisht: Ich will einen Kaffee.
Shqip: Dua një kafe.
Kjo është gramatikisht e saktë, por mund të tingëllojë direkt.
Më e sjellshme është:
Gjermanisht: Ich möchte einen Kaffee.
Shqip: Do të doja një kafe.
Prandaj në restorant, hotel ose dyqan përdor shpesh möchten në vend të wollen.
Krahasimi: können, müssen dhe wollen
Shiko si ndryshon kuptimi i së njëjtës fjali.
Shembuj
Gjermanisht: Ich kann heute arbeiten.
Shqip: Mund të punoj sot.
Gjermanisht: Ich muss heute arbeiten.
Shqip: Duhet të punoj sot.
Gjermanisht: Ich will heute arbeiten.
Shqip: Dua të punoj sot.
Pra:
kann = mundem
muss = duhet
will = dua
Një shembull tjetër
Gjermanisht: Ich kann Deutsch lernen.
Shqip: Mund të mësoj gjermanisht.
Gjermanisht: Ich muss Deutsch lernen.
Shqip: Duhet të mësoj gjermanisht.
Gjermanisht: Ich will Deutsch lernen.
Shqip: Dua të mësoj gjermanisht.
Vetëm ndryshimi i foljes modale ndryshon kuptimin e gjithë fjalisë.
Ku vendoset folja tjetër?
Kur përdor një folje modale, folja tjetër zakonisht vendoset në fund.
Shembuj
Gjermanisht: Ich kann gut Deutsch sprechen.
Shqip: Mund të flas mirë gjermanisht.
Folja modale është kann, ndërsa sprechen vendoset në fund.
Gjermanisht: Ich muss morgen arbeiten.
Shqip: Duhet të punoj nesër.
muss është në pozicionin e dytë dhe arbeiten në fund.
Gjermanisht: Ich will nach Berlin fahren.
Shqip: Dua të udhëtoj për në Berlin.
will është në fillim të strukturës foljore dhe fahren në fund.
Folja në fund mbetet në infinitiv
Pas foljes modale, folja tjetër nuk ndryshon.
Përdoret forma bazë:
sprechen
arbeiten
essen
fahren
lernen
Shembuj
Gjermanisht: Ich kann schwimmen.
Shqip: Mund të notoj.
Jo:
Ich kann schwimme.
Forma e saktë është:
Gjermanisht: Ich kann schwimmen.
Shqip: Mund të notoj.
Pyetje me können
Shembuj
Gjermanisht: Kannst du schwimmen?
Shqip: A mund të notosh?
Gjermanisht: Kann er Deutsch sprechen?
Shqip: A mund ai të flasë gjermanisht?
Gjermanisht: Können Sie mir helfen?
Shqip: A mund të më ndihmoni?
Pyetje me müssen
Shembuj
Gjermanisht: Musst du heute arbeiten?
Shqip: A duhet të punosh sot?
Gjermanisht: Müssen wir jetzt gehen?
Shqip: A duhet të shkojmë tani?
Gjermanisht: Muss ich das bezahlen?
Shqip: A duhet ta paguaj këtë?
Pyetje me wollen
Shembuj
Gjermanisht: Willst du Kaffee trinken?
Shqip: A dëshiron të pish kafe?
Gjermanisht: Wollt ihr mitkommen?
Shqip: A dëshironi të vini me ne?
Gjermanisht: Was willst du essen?
Shqip: Çfarë dëshiron të hash?
Forma negative me können
Për të thënë se nuk mundesh të bësh diçka, përdor nicht.
Shembuj
Gjermanisht: Ich kann heute nicht kommen.
Shqip: Nuk mund të vij sot.
Gjermanisht: Ich kann nicht schwimmen.
Shqip: Nuk mund të notoj.
Gjermanisht: Er kann nicht Deutsch sprechen.
Shqip: Ai nuk mund të flasë gjermanisht.
Forma negative me müssen
Këtu duhet të jesh pak i kujdesshëm.
nicht müssen do të thotë se nuk është e nevojshme të bësh diçka.
Shembuj
Gjermanisht: Du musst heute nicht arbeiten.
Shqip: Nuk ke nevojë të punosh sot.
Gjermanisht: Sie müssen nicht warten.
Shqip: Nuk keni nevojë të prisni.
Kjo nuk do të thotë që diçka është e ndaluar.
Forma negative me wollen
Shembuj
Gjermanisht: Ich will heute nicht arbeiten.
Shqip: Nuk dua të punoj sot.
Gjermanisht: Ich will keinen Kaffee trinken.
Shqip: Nuk dua të pi kafe.
Gjermanisht: Er will nicht kommen.
Shqip: Ai nuk dëshiron të vijë.
Në restorant
Foljet modale përdoren shpesh edhe në restorante.
Shembuj
Gjermanisht: Kann ich mit Karte bezahlen?
Shqip: A mund të paguaj me kartë?
Gjermanisht: Können Sie mir die Karte bringen?
Shqip: A mund të ma sillni menynë?
Gjermanisht: Ich möchte einen Kaffee bestellen.
Shqip: Do të doja të porosisja një kafe.
Për porosi përdoret zakonisht möchten, sepse është më e sjellshme se wollen.
Në punë
Shembuj
Gjermanisht: Ich muss heute länger arbeiten.
Shqip: Duhet të punoj më gjatë sot.
Gjermanisht: Kannst du mir die Datei schicken?
Shqip: A mund të ma dërgosh skedarin?
Gjermanisht: Wir müssen um neun Uhr anfangen.
Shqip: Duhet të fillojmë në orën nëntë.
Gjermanisht: Ich will morgen früher kommen.
Shqip: Dua të vij më herët nesër.
Në kurs të gjermanishtes
Shembuj
Gjermanisht: Ich will besser Deutsch sprechen.
Shqip: Dua të flas më mirë gjermanisht.
Gjermanisht: Ich muss mehr Vokabeln lernen.
Shqip: Duhet të mësoj më shumë fjalë.
Gjermanisht: Ich kann schon einfache Texte verstehen.
Shqip: Tashmë mund të kuptoj tekste të thjeshta.
Gjermanisht: Kannst du diese Frage beantworten?
Shqip: A mund t'i përgjigjesh kësaj pyetjeje?
Një bisedë e shkurtër
Shembuj
Gjermanisht: Kannst du heute mitkommen?
Shqip: A mund të vish sot me ne?
Gjermanisht: Nein, ich muss heute arbeiten.
Shqip: Jo, duhet të punoj sot.
Gjermanisht: Willst du morgen mitkommen?
Shqip: A dëshiron të vish nesër me ne?
Gjermanisht: Ja, morgen kann ich kommen.
Shqip: Po, nesër mund të vij.
Një bisedë tjetër
Shembuj
Gjermanisht: Was willst du heute machen?
Shqip: Çfarë dëshiron të bësh sot?
Gjermanisht: Ich will Deutsch lernen.
Shqip: Dua të mësoj gjermanisht.
Gjermanisht: Musst du morgen arbeiten?
Shqip: A duhet të punosh nesër?
Gjermanisht: Nein, morgen muss ich nicht arbeiten.
Shqip: Jo, nesër nuk kam nevojë të punoj.
Gjermanisht: Dann können wir einen Kaffee trinken.
Shqip: Atëherë mund të pimë një kafe.
Gabimet më të zakonshme
Mos thuaj:
Ich kann spreche Deutsch.
Thuaj:
Gjermanisht: Ich kann Deutsch sprechen.
Shqip: Mund të flas gjermanisht.
Mos thuaj:
Ich muss arbeite heute.
Thuaj:
Gjermanisht: Ich muss heute arbeiten.
Shqip: Duhet të punoj sot.
Mos thuaj:
Ich will gehe nach Hause.
Thuaj:
Gjermanisht: Ich will nach Hause gehen.
Shqip: Dua të shkoj në shtëpi.
Si t'i mbash mend më lehtë?
Mbaj mend vetëm këto tri fjalë:
kann = mundem
muss = duhet
will = dua
Pastaj shto foljen tjetër në fund.
Shembuj
Gjermanisht: Ich kann lernen.
Shqip: Mund të mësoj.
Gjermanisht: Ich muss lernen.
Shqip: Duhet të mësoj.
Gjermanisht: Ich will lernen.
Shqip: Dua të mësoj.
Ushtrim i vogël
Zgjidh können, müssen ose wollen.
Ich ___ heute arbeiten. Es ist notwendig.
Përgjigjja:
Gjermanisht: Ich muss heute arbeiten.
Shqip: Duhet të punoj sot.
Ich ___ gut schwimmen.
Përgjigjja:
Gjermanisht: Ich kann gut schwimmen.
Shqip: Mund të notoj mirë.
Ich ___ Deutsch lernen. Das ist mein Ziel.
Përgjigjja:
Gjermanisht: Ich will Deutsch lernen.
Shqip: Dua të mësoj gjermanisht.
___ du mir helfen?
Përgjigjja:
Gjermanisht: Kannst du mir helfen?
Shqip: A mund të më ndihmosh?
Wir ___ jetzt gehen.
Përgjigjja:
Gjermanisht: Wir müssen jetzt gehen.
Shqip: Duhet të shkojmë tani.
Format që duhet t'i mbash mend
Können
ich kann
du kannst
er/sie/es kann
wir können
ihr könnt
Sie/sie können
Müssen
ich muss
du musst
er/sie/es muss
wir müssen
ihr müsst
Sie/sie müssen
Wollen
ich will
du willst
er/sie/es will
wir wollen
ihr wollt
Sie/sie wollen
Fjalitë më të rëndësishme
Gjermanisht: Ich kann Deutsch sprechen.
Shqip: Mund të flas gjermanisht.
Gjermanisht: Kannst du mir helfen?
Shqip: A mund të më ndihmosh?
Gjermanisht: Ich muss heute arbeiten.
Shqip: Duhet të punoj sot.
Gjermanisht: Wir müssen jetzt gehen.
Shqip: Duhet të shkojmë tani.
Gjermanisht: Ich will Deutsch lernen.
Shqip: Dua të mësoj gjermanisht.
Gjermanisht: Willst du mitkommen?
Shqip: A dëshiron të vish me ne?
Përfundim
Können, müssen dhe wollen janë tri folje modale që do t'i përdorësh shumë shpesh në gjermanisht.
Mbaje mend:
können = mundem
müssen = duhet
wollen = dua
Dhe mos harro rregullin kryesor: kur përdor një folje modale, folja tjetër zakonisht vendoset në fund të fjalisë në formën bazë.
Nëse mëson këto tri folje dhe praktikon disa fjali çdo ditë, do të mund të krijosh shumë më tepër fjali të dobishme në gjermanisht.
